Ministerium für Staatssicherheit

Na de Tweede Wereldoorlog begon de Sovjetbezettingsmacht gelijk met het opzetten van een geheime dienst in Duitsland. Op 8 februari 1950 kwam hier het Ministerium für Staatssicherheit (MfS), ook wel de Stasi genoemd, uit voort. De Stasi richtte zich zowel het controleren van het dagelijks leven in eigen land als ook op spionage in het buitenland. De Stasi was vrij succesvol in West-Duitsland. Er waren een aantal Stasi medewerkers op hoge plaatsen terecht gekomen. De bekendste is Günter Guillaume. Hij had zich opgewerkt tot persoonlijk rapporteur van kanselier Willy Brandt. Op 24 april 1974 wordt Guillaume opgepakt. Bij zijn arrestatie zegt hij: ‘Ik ben een burger en een officier van de DDR, respecteer dat!’ In 1981 wordt hij bij een spionnenuitwisseling geruild.

Klaus Kuron, was een dubbelspion bij de West-Duitse spionagedienst. Ook kanselier Kohl had te maken met een medewerker van de Stasi. De vrouw die dagelijks de ‘inlichtingen/spionage’ rapportering voorbereide was een Stasi-spion.

Aan het eind van de DDR had de Stasi zo’n 91.000 medewerkers en nog eens 174.200 ‘onofficiële’ medewerkers. Dit was, gezien in verhouding met het aantal inwoners, de grootste geheime dienst ter wereld.

Onderdeel van de MfS was ook het ‘Wachregiment Feliks Dzierzynski’. Het ‘Wachregiment’ werd ingezet bij de beveiliging van belangrijke gebouwen en bij repressiemaatregelen. Een goed voorbeeld van deze repressiemaatregelen is de actieve inzet bij de demonstraties op 17 juni 1953.


Mouwband van het uniform

De Stasi gebruikte allerlei manieren om aan informatie te komen, de hulp van de ‘onofficiële’ medewerkers was daarbij van groot belang. Kinderen waren een makkelijke en goede informatie bron. Zo gingen veel leraren in kringgesprekken na of dat er bij kinderen thuis illegaal naar de West-Duitse televisie werd gekeken. Dit deden ze via een omweg; ze vroegen de kinderen of zei naar het journaal keken, en zo ja welke vorm de klok voorafgaand aan de uitzending had. Als het antwoord rond was, was het duidelijk dat dit gezin een strafbaar delict had gepleegd, omdat de Oost-Duitse televisie een vierkante klok had.
Mensen verraden elkaar voor allerlei redenen, onder dwang of om een promotie op het werk te krijgen.

Observatie van een groep jongeren:

 

Naast de inlichtingen van de ‘onofficiële’ medewerkers, maakte de Stasi ook veel gebruik van allerlei andere mogelijkheden om informatie te verzamelen. Zo werd er in de DDR op grote schaal telefoons getapt, afgeluisterd, gefilmd enz. Van veel DDR-burgers is er een bestand gemaakt. Zo was de controle op de Oost-Duitse samenleving compleet. Er word wel eens beweerd dat de Stasi de beste geheime dienst ter wereld was.

De Stasi had de opdracht om alle vijandelijke activiteiten jegens de staat met te voorkomen en te bestrijden. Machtsmiddelen die de Stasi hierbij gebruikte waren o.a. gevangenisstraffen, beroepsverboden, inbeslagname van poststukken, uitzetting en moordaanslagen.   

Arrestatie:

Na de val van de muur wilde een aantal medewerkers de archieven van de MfS vernietigen. In Berlijn zijn bestanden door de papierversnipperaar gegaan. Toen de Oost-Duitse papierversnipperaars kapot waren is men de grens over gestoken en zijn er in West-Berlijn nieuwe versnipperaars gekocht.
Een groot aantal archieven zijn bezet door burgers. Hierdoor is vernietiging voorkomen. In Berlijn zijn nu nog steeds mensen dagelijks bezig om uit de brei van papiersnippers (ook wel ’s werelds grootste puzzel genoemd), dossiers aan elkaar te plakken. Het Stasi-archief is bijna intact gebleven (met uitzondering van de versnipperde delen van het Berlijnse archief) en voor belanghebbende in te zien.


Hoofdkantoor van de Stasi. 
Tegenwoordig zit hier het Stasi-museum. 

Terug